Turizm
.
Son zamanlarda yaşanan yapısal zorluklara rağmen turizm sektörü Malta ekonomisinin en önemli sektörü olmaya devam etmektedir. Yapısal sorunlar fiyat ve kalite unsurlarını içermektedir. Ayrıca, Malta’da konumlandırılmış az sayıdaki büyük boy tur operatörüne bağımlılık ve özellikle Akdeniz ülkelerin tarafından artan rekabet turizm sektöründe yaşanan başlıca sorunlar arasındadır. Yüksek havalimanı vergileri düşük maliyetli havayollarının Malta’da faaliyet göstermesini engellemektedir. 2006 yılında Malta’ya giren turist sayısı ve konaklama süresi yüzde 4 oranında azalmıştır. Turistler tarafından gerçekleşen gayrisafi harcama ise 2006 yılında yüzde 1,2 azalmıştır.
Malta’ya gelen turist sayısının en büyük payını, İngilizler oluşturmaktadır. İngiliz turistler 2005’de giriş yapan turistlerin yüzde 41,2’sini oluştururken, bu oran 2006 yılında yüzde 38.4 olarak gerçekleşmiştir. Turizm alanında ikinci en büyük pazar niteliğini taşıyan Almanya, 2006 yılında giriş yapan turistlerin yüzde 11,2’sini oluşturmaktadır. 2005 yılında Fransız turistlerin oranı yüzde 6,5 iken, bu oran 2006 yılında yüzde 6,5’e gerilemiştir. Gerek Alman gerek ise Fransız turistlerinin sayısındaki azalma, bu ülkelerden Malta’ya gerçekleşen uçuş kapasitesindeki küçülmeden kaynaklanmıştır. İtalyan turistlerin oranı ise 2005 yılında yüzde 7,9 iken bu oran 2006 yılında yüzde 10 seviyesine ulaşmıştır.
Düşük maliyetli bir havayolu olan Ryanair’in Malta pazarına girmesi ile birlikte Kasım 2006 ile Ocak 2007 arasında giriş yapan turist sayısında ve harcamalarında büyük artış yaşanmıştır.
2005 yılında, seyahat gemileri için yeni bir terminalin inşasının tamamlanması ile birlikte söz konusu sektöre ilgi artmıştır. Özellikle Akdeniz ülkelerindeki firmalar bu terminali merkez olarak kullanmaya başlamışlardır.
Turizm tesislerini yenileme çalışmaları devam etmektedir. 2006 yılında, Malta’daki beş yıldızlı otellerin oranı yüzde 17,3 olarak belirlenmiştir. Ancak, yeni tesisler için gerekli altyapıda eksiklikler bulunmakta ve bu alanda yeterince yatırım yapılmamaktadır.
İnşaat
.
İnşaat sektörü tarafından yaratılan katma değerin 2005 yılında GSYİH’daki oranı yüzde 4,5’iken bu yüzde 2006 yılında 4,8’e ulaşmıştır.
Söz konusu katma değer artışında, özel sektördeki istihdamın 2005 yılındaki yüzde 7,7’den 2006 yılı ilk altı ayında yüzde 8,1’e artmasının büyük rolü olmuştur. İnşaat sektöründeki katma değer artışı gerek maaşlardaki artışı gerek ise iyileşen kar payını yansıtmaktadır. Ayrıca, inşaat sektöründeki hareketlenme artan gayrimenkul yatırımlarını ve altyapı projelerini de aksetmektedir.
Gayrimenkul fiyatları 2002 ve 2003 yıllarına ortalama yüzde 10, 2004 yılında ise yüzde 24 artış göstermiştir. Gayrimenkul alanındaki arz fazlası kısmen AB üyeliğinin ardından beklenen yabancı talep artışına bağlı gerçekleşmiştir. Buna ilaveten düşük faizli krediler ve diğer kredi koşullarının esnek hale getirilmeside arz fazlasına yol açmıştır. Aynı dönem içerisinde, yurtdışındaki sermeyenin yurda
geri gelişi için yürütülen projeler de emlak satışlarının artmasına neden olmuştur.
Eğitim
.
İngilizce dil eğitimi Malta’daki en gelişmiş sektörler arasında yer almaktadır. Malta ve Gozo adalarında toplam 40’In üstünde dil okulu bulunmaktadır. The Federation of English Language Teaching Organizations in Malta (FELTOM), Malta Eğitim Bakanlığı denetleme kurulu ile işbirliği içinde dil eğitimi veren okullarının profesyonel standartlarını kontrol etmektedir.
,
Altyapı
.
Malta’daki toplam karayolu şebekesi 2,200 km’dir. Demiryolu ağı ve iç sular bulunmamaktadır. Karayolu ağını yenilemek için önemi bir meblağ gerekmektedir. 2005 yılında AB yapısal fonları ve İtalya ile olan anlaşma tarafından karşılanan bazı karayolu hatları yenilenmiş, kalanlara da 2006 yılında başlanmıştır.
Malta’nın, sınırlı rekabet ve yüksek vergi oranlarından kaynaklanan pahalı havayolculuğuna rağmen, Avrupa, Kuzey Afrika ve Ortadoğu’daki büyük şehirlerin çoğu ile hava bağlantısı bulunmaktadır. Kasım 2006 itibariyle, düşük maliyetli havayollarının bazı güzergâhlarda faaliyet göstermesi ile birlikte rekabet az da olsa artmıştır.
Devlet bünyesindeki Malta serbest limanı 2005 yılından itibaren Fransız CMACGM tarafından işletilmektedir. 1988 yılında adanın güneydoğusunda bulunan Marsaxlokk Limanı ticareti arttırmak amacı ile Akdeniz bölgesi için merkezi bir liman olarak düzenlenmiştir. Söz konusu limanda konteyner muamelesi, petrol ürünleri depolama ve harmanlaması ile sahil mühendisliği alanında danışmanlık verilmektedir. Marsaxlokk Limanı’nın dünyadaki 100 liman ile şebekesi olup, transit limanı olarak hacim açısından dünyadaki 12’inci limandır.
Malta’daki telekomünikasyon altyapısı en son teknolojinin ürünüdür. İçten ve dışardan gelen baskılar dolayısıyla, özellikle AB’ne ilişkim olmak üzere, telekomünikasyon sektörünün liberalleşme prosedürü son 5 senedir süregelmektedir. 2006 yılında, devlet malı olan telekomünikasyon şirketi
Maltacom Dubai asıllı özel bir yatırımcıya satılmıştır.
Tarım
.
Sınırlı ve küçük ölçekli tarım alanları, kısıtlı su kaynakları ve az sayılı yatırım ve araştırmalar Malta’daki sınırlı tarımın nedenlerindendir. Tarım ve balıkçılık sektörlerindeki tam gün istihdam toplam istihdamın yüzde 2’sini oluşturmaktadır.
Yarım gün işçilik ise tarım sektöründe büyük önem taşımakta olup, bu alandaki
istihdamın yüzde 35’ini oluşturmaktadır. Malta’daki tarım ağırlıklı olarak et, süt ve süt ürünleri sanayi kapsamaktadır. Domuz eti, kümes hayvanları ve yumurta ürünleri başta gelmektedir ve üretim ülkeye yetmektedir.
Donmuş / soğutulmuş sığır eti, peynir, tahıl ve meyve ithalatı yerel üretimi desteklemek amacı ile gerekmektedir. Malta’da yetişen ana sebze ürünleri ise patates, domates ve ilik. 2006 yılındaki meyve üretimi yüzde 29,2 oranında artmıştır. Bu artıştaki en büyük etkenler şeftali ve bağcılık hâsılatındaki büyümedir. Sebze ürünlerindeki üretim ise 2006 yılında yüzde 10,8 artmıştır.
Malta’nın AB üyeliği ve koruyucu önlemlerin kaldırılması, tarım sektöründeki rekabetin artmasına neden olmuştur. Diğer yandan, AB Ortak Tarım Politikası (CAP) ’nın da Malta’da üretilen tarım ürünleri için avantaj sağlamamaktadır. Devlet desteği ile tarım sektöründe yeniden düzenlemeye gidilmektedir.
Malta, AB üyeliği öncesinde gıda ürünlerini dünya piyasalarındaki fiyattan temin ederken, üyelik sonrası gıda ürünlerinde, özellikle et ve tahıl ürünlerinde, büyük ölçüde artış yaşanmıştır.2004 ve 2005 yıllarında ithal edilen gıda ürünlerindeki değere artışı yüzde 5,2 olarak gerçekleşmiştir. 2006 yılında gıda ürünleri ithalatı büyümesi yavaşlamıştır. Ancak, ithal edilen et ürünlerinin değeri 2006 yılında yüzde 17 oranında artmıştır.
Şarap, makarna ve bisküvi gibi AB üyeliği öncesinde yerel önlemlere tabi ürünlerin fiyatlarında ise düşüş gerçekleşmiştir.
Balık çiftlikçiliğinin önemi artmaktadır ancak gerek aşırı balık avlama ve Akdeniz’deki kirlilik bu sektörü olumsuz etkilemiştir. Balık çiftliklerinin toplam yıllık üretimi 3,800 tona ulaşmıştır ve ağırlıklı olarak İtalya ile Japonya’ya ihraç edilmektedir. Ton balığı, sargos ve levrek Malta’nın ihraç ettiği balıklar arasında yer almaktadır. Balıkçılık sektörünü koruma ve stokların tükenmesini önlemek amacı ile AB kanunlarında kısmi tadil sağlamış ve Malta’nın balıkçılık için koruma alanını 25 deniz mili olarak sürdürebilmesini sağlamıştır.
Finans
.
Malta’daki finans sektöründeki başlıca alanlar bankacılık, yatırım ve fon yönetimidir.
Finansal aracılığın Malta’nın GSYİH’daki oranı 2005 yılında yüzde 4,8, 2006 yılında ise yüzde 5 olarak gerçekleşmiştir.
HSBC Group ve Bank of Valetta Malta’daki ana bankaları oluşturmaktadır. Yerel kredi kurumları arasında artan rekabet ve farklı finans hizmetlerine doğru çeşitlendirmeye rağmen bankacılık sektöründeki modernizasyon için zaman gerekmektedir.
2002 yılında Malta Finans Hizmetleri Merci (Malta Financial Service Authority MFSA) ülkedeki tüm banka, tasarruf, yatırım ve sigorta işletmelerinin düzenleyici kurum olarak kurulmuştur.